Son günlerde bilim dünyasında sıkça konuşulan bir iddia, sosyal medyada da büyük ilgi görüyor: Erkek cinsiyetini belirleyen Y kromozomu giderek yok mu oluyor? Araştırmalara göre Y kromozomu, atalarına kıyasla genlerinin yaklaşık yüzde 97’sini kaybetmiş durumda. Bu çarpıcı veri, “Y kromozomunun sonu mu geliyor?” sorusunu yeniden gündeme taşıdı.
ScienceAlert’in aktardığı araştırmalara göre Y kromozomu, evrimsel süreçte ciddi bir gen kaybı yaşadı. İlk ortaya çıktığında yüzlerce gene sahip olan bu kromozomun, son 300 milyon yıl içinde genetik içeriğinin büyük bölümünü yitirdiği belirtiliyor. Bugün Y kromozomunda yalnızca sınırlı sayıda gen bulunuyor ve bu durum, bilim insanlarının dikkatini çekiyor.
Uzmanlara göre Y kromozomunun bu kadar hızlı zayıflamasının temel nedeni, kendini onarma ve yenileme kapasitesinin oldukça sınırlı olması. X kromozomu ile yeterli gen alışverişi yapamayan Y kromozomu, zamanla daha kırılgan bir yapıya bürünüyor. Bu da “zamanının dolmak üzere olduğu” yorumlarının ortaya çıkmasına yol açıyor.
Ancak bilim insanları bu noktada önemli bir uyarı yapıyor: Bu durum, erkeklerin yakın gelecekte yok olacağı anlamına gelmiyor. Evrimsel değişimler milyonlarca yıl süren süreçler ve insan vücudu bu tür değişimlere karşı alternatif yollar geliştirebiliyor. Nitekim bazı hayvan türlerinde Y kromozomu tamamen ortadan kalkmış olsa bile, erkek bireylerin farklı genetik mekanizmalarla varlığını sürdürdüğü biliniyor.
Y kromozomunun geleceği konusunda bilim dünyasında net bir görüş birliği yok. Bazı araştırmacılar bu kromozomun zamanla tamamen işlevsiz hâle geleceğini savunurken, bazıları ise evrimsel olarak farklı bir biçimde varlığını sürdüreceğini düşünüyor. Kesin olan şu ki, Y kromozomu hâlâ erkek cinsiyetinin belirlenmesinde kilit rol oynayan SRY genini taşıyor ve bu görevini sürdürüyor.
Özetle, “erkekler bitiyor mu?” sorusu bugün için daha çok merak uyandıran bir başlık. Ancak Y kromozomuyla ilgili bu araştırmalar, insan evriminin ne kadar dinamik, şaşırtıcı ve hâlâ keşfedilmeye açık olduğunu bir kez daha gösteriyor.
